* * * صفحه ( 25 ) - ليس الخبر كالمعاينة - احاديث مثنوى ( مثنوى 109 ) و رجوع فرماييد بكشف الخفا ( 168 / 2 ) با تفصيل بيشتر . صفحه ( 26 ) - التعظيم لامر الله و الشفقة على خلق الله - گمان نمىرود كه نسفى اين عبارت را بعنوان « حديث » نقل كرده باشد اين ضعيف نيز با فحص بليغى كه در كتب حديثى كه در دسترس داشت نمود حديثى با اين الفاظ نيافت . نظامى عروضى در بيان داستان ( محمد عبده ) كاتب كه دبير ( بغرا خان ) بوده است در ضمن نقل عين نامهء جوابيهء كه محمد عبده به نامه سلطان محمود غزنوى از طرف بغرا خان نگاشته است همين عبارت را نقل كرده است كه در آن جواب محمد عبده مىگويد : . . . . . قال رسول الله صلى الله عليه و سلم : التعظيم لامر الله و الشفقة على خلق الله . . . . . ( چهار مقاله . ص 41 - چاپ آقاى دكتر معين ) مىتوان احتمال داد كه يا نظامى و يا محمد عبده دراين‌باره مسامحتى كرده باشند و اين عبارت حكيمانه ( و لا بد مشهور و رائج در السنة ) را حديث پنداشته‌اند . تا آنجا كه راقم سطور ( و البته بطور ناقص و بدون ادعاى استقراء ) استقصا كرده است اين عبارت از كلمات ( ابو بكر شبلى ) عارف نامدار بزرگوار است در تعريف تصوف : حافظ ابو نعيم اصفهانى در كتاب شريف ( حلية الاولياء ) چنين مىآورد كه ابو الحسن فرغانى از شبلى پرسيد : « ما التصوف ؟ گفت : التألف و التطرف و الاعراض من التكلف باز پرسيد كه احسن من هذا ما التصوف ؟ شبلى گفت : تسليم تصفية القلوب لعلام الغيوب . ديگر بار پرسيد كه : أحسن من هذا ما التصوف ؟ گفت : تعظيم امر الله و شفقة على عباد الله . » و الله اعلم . ( حلية الاولياء ج 1 ص 23 ) * * * صفحه ( 26 ) - فزت برب الكعبة يا فزت و رب الكعبة - بنا بر مشهور اين جمله از كلام امير مؤمنان على عليه السلام است كه در آن لحظه كه شمشير زهرآگين عبد الرحمن بن ملجم مرادى لعنة الله عليه بر نازنين تارك همايونش فرود آمد آن را به زبان مبارك راند . از جمله كتب و مراجعى كه در آن به اين مطلب تصريح شده است كتب زير مىباشد : احياء العلوم ج 4 ص 464